Morele keuze

Wat Ramose schrijft over ubuntu en umuntu (p. 31/32):

Ubu: ‘zijn in het algemeen, “omhuld” zolang het niet is geconcretiseerd’.

Ntu: ‘knooppunt waarop het zijn een concrete vorm of zijnswijze aanneemt in het proces van voortdurende ontvouwing’.

Umu: het zijn voorzover het ‘naar het meer bepaalde neigt’, de ‘homo loquens [de sprekende mens] die tegelijk homo sapiens [de wijze mens] is’, ‘de mens, de schepper van politiek, religie en recht’.

Ubuntu: het zijn dat naar concretisering streeft.

Umuntu: ‘een bepaalde beweging van het algemene naar het concrete, bepaalde’, ‘de specifieke entiteit [de mens] die voortdurend onderzoek doet naar het zijn, naar de ervaring, naar kennis en waarheid’. Daarom heeft umuntu met kennistheorie te maken, terwijl ubuntu met zijnsleer te maken heeft.

P.33: ‘De taal van umuntu legt verbanden, richt en concentreert het hele kennistheoretische domein op de zijnsleer van ubu-.’ ‘Dit gebeurt door een gelijktijdige, onlosmakelijke koppeling van ubu- en umuntu door de stelregel [het morele gebod] umuntu ngumuntu nga bantu, wat Ramose vertaalt als:

‘Mens zijn is je menselijkheid bevestigen door de menselijkheid van anderen te erkennen -en op grond daarvan menselijke relaties met anderen aangaan.’

De ubuntu-/umuntu-filosofie is niet een objectieve wetenschap van hoe de werkelijkheid in elkaar zit. Deze filosofie is een heel bepaald wereld- en mensbeeld, een culturele keuze hoe een samenleving zich moreel wilt gedragen.

Een filosofische beoordeling stelt niet de objectieve waarheid van (in dit geval) het ubuntu wereld- en mensbeeld vast, maar maakt dit beeld zichtbaar als een morele keuze. De lezer kan dan beoordelen of en hoe hij / zij die morele keuze tot de zijne / hare wil maken.

Voor een Westerling betekent zo’n keuze een flinke relativering van het eigen Westerse wereld- en mensbeeld.