Westerse arrogantie?

Ik kan het boek van Ramose niet lezen zonder er ook kritisch naar te kijken. Is dat Westerse arrogantie? Of Eurocentrisme?

In tegenstelling tot Hummels probeer ik te begrijpen wat Ramose ons vertelt over ubuntu. Hummels heeft alleen maar kritiek en doet in zijn recensie geen enkele poging om vanuit Ramose’s positie (in het dekolonisatie-proces in Zuid-Afrika) te denken. Begrijpen en oordelen zijn twee verschillende denk-activiteiten. Hummels oordeelt alleen maar zonder enige poging tot begrijpen.

Als je probeert Ramose’s tekst over ubuntu te begrijpen, kun je proberen je in hem te verplaatsen - en daarmee in de situatie van iemand die in het dekoloniserende Zuid-Afrika op zoek is naar zoiets als ‘Afrikaanse identiteit’ als alternatief voor de hen eeuwenlang opgedrongen Westerse identiteit. Het valt niet mee om je je als Nederlander in zo’n positie te verplaatsen. Maar proberen kan geen kwaad. Het is een mooie filosofische (fenomenologische) gewoonte om ‘je (voor-)oordeel even uit te schakelen’ en je in hem te verdiepen. Zo lukt het wellicht om te begrijpen wat je leest - dus wat Ramose schrijft.

Maar begrijpen is niet hetzelfde als goedkeuren of instemmen. Ramose’s woorden zijn niet ‘meer waar’ of ‘moreel beter’ omdat ze uit de mond van een zwarte Afrikaan komen. Dat zou een vorm van (‘positief’) racisme zijn. In de beoordeling van wat Ramose schrijft, hoeven we onze eigen waarden niet te vergeten; we hoeven ons er ook niet voor te schamen omdat ze Westers zijn. Anders dan in het zwart-wit denken (letterlijk!) van Ramose, is de Westerse cultuur niet alleen globalistisch, kapitalistisch, fragmenterend, objectiverend, ‘verdingelijkend’, onmenselijk/zakelijk, e.d. We hebben ook andere tradities. Vanuit Westerse humane waarden Ramose’s boek beoordelen, is niet perse en niet in alle gevallen 'koloniaal'. Sterker nog, alleen door onze eigen waarden niet te vergeten, kunnen wij in dialoog gaan met bijvoorbeeld Ramose. En dan zal m.i. blijken, dat de verschillen tussen ubuntu en Westers niet zo absoluut is als Ramose ons wil doen geloven.